مساحت ساختمان روضهء منوره و مسجد در آن زمان فهميده نمىشود ؛ به علاوه كه اين ساختمان ، بعد از ابن ادريس تا زمان علامهء مجلسى ( قدس سره ) ، چندين بار تغيير نموده و تجديد بنا شده است . نهايت مطلبى كه از گفته ابن ادريس به دست مىآيد ، فرق ميان حائر مقدس و شهر كربلاست و اينكه ابوالفضل العبّاس ( ع ) ، در خارج حائر به خاك سپرده شده است . البته آنچه ابن ادريس ، از شهيد اول ( قدس سره ) نقل كرده « 1 » كه آب در اين محّل - هنگامى كه متوكل عباسى ، دستور بستن آب را به قبر امام حسين ( ع ) صادر كرد - دچار حيرت و سرگردانى شد ، به عنوان دليل بر اثبات معنى مورد نظر خود از حائر كه محلّى ، محصور و نفوذناپذير است و آب درآن ، سرگردان مىشود و پيرامون خود مىچرخد ، استدلالى ضعيف و نارساست ؛ زيرا نام‌گذارى آنجا به حائر ، به زمانى بالغ بر يك قرن ، قبل از دوران متوكّل باز مىگردد . علاوه بر اين ، دقيقاً معلوم نيست منظور ابن ادريس از ديوار حائر ، كدام ديوار است ، يا اينكه سخن او را بايد بر كدام ديوار از ديوارهاى كنونى ، منطبق ساخت ؟ آيا مقصود او ، ديوار صحن بيرونى است كه با وضع موجود ، قطعاً بعد از ابن ادريس ايجاد شده است ؛ يا مرادش ، ديوار اطراف رواق‌ها و ساختمان از داخل مىباشد ؛ در صورتى كه نمىدانيم ، رواق‌ها و ساختمان در قرن‌هاى پنجم و ششم هجرى و دوران ابن ادريس ، درهمين جاى كنونى بوده است يا خير ؟ با اطلاع از اينكه تغيير بنا و توسعهء آن بعد از ابن ادريس ، قطعى و مسلّم است ؛ يا اينكه منظور ابن ادريس ، ديوار داخلى است كه در حال حاضر ، حرم و مسجد را در ميان گرفته و او از آن به « المشهد و المسجد » تعبير نموده است با آگاهى از اينكه خود اين مسجد نيز حقيقتاً ،

--> ( 1 ) . در متن چنين آمده است : ان ما نقله ابن ادريس عن الشهيد . . . در حالى كه ابن ادريس مقدم بر شهيد اول است ، لذا نمىتواند از شهيد اول مطلب نقل كند . بحارالانوار ، ج 86 ، ص 88 . مترجم